| Makale İçeriği |
|---|
| Seracılık |
| Sayfa 2 |
| Tüm Sayfalar |
Dünyanın en büyük sorunlarının başında gelen hızlı nüfus artışı, endüstrileşme, çevre kirliliği, giderek parçalanan ve küçülen tarım arazileri ve erozyon ile her geçen gün birim alandan daha fazla ürün almayı zorunlu kılmaktadır.
Taze sebze ve çiçek doğal koşullarda yılın her mevsiminde yetiştirilemez oysa insanlar her mevsim beden ve ruh sağlığı için sebze ve çiçeğe gereksinim duyarlar. Sebze ve çiçeklerin çevre koşullarının uygun olmadığı mevsimlerde yetişme büyüme ve gelişmeleri kontrollü yetiştirme koşullarının sağlanabildiği seralarda mümkün olabilir. Seralarda bitkilerin ekonomik olarak yetiştirilebilmesi ve en iyi gelişme gösterebilmesi için uygun ışık, sıcaklık, nam, hava gibi etmenler sağlanabilir.
Ülkemizde kırsal kesimde nüfusun tutulmasının en önemli sorunlarından biri toprak ve sermaye büyüklüğüdür. Artan nüfusa karşılık gittikçe parçalanan ve her geçen gün küçülen tarım alanlarından daha fazla yararlanmayı gerektirmektedir. Seracılık işsizliği azaltan, birim alandan daha fazla ürün alınmasını sağlayan, nüfusu kırsal kesimde tutarak çarpık şehirleşmeyi ve göçler sonucu büyük şehirlerde meydana gelen sosyo-ekonomik sorunları önleyen önlemler arasında yer almaktadır. Taze sebze ve çiçek tarlada ve bahçede yılın her mevsiminde yetiştirilemez. İnsan sağlığı yönünden sebzelerin her mevsimde taze olarak yenilmesi gerekmektedir. İnsan sağlığı yönünden sebzelerin içinde bulunan vitaminler, hormonlar, mineraller ve biyokimya maddeler çok önemlidir. Sebzelerin çeşitli şekillerde saklanarak yetişme mevsiminin dışında tüketilmesi sorununa belli ölçüde çözüm olabilse de, derin dondurulan soğuk hava depolarında saklanan, konserve yapılan veya kurutulan sebzeler tazesine göre birçok özelliği ile bazı vitamin ve mineral değerini kaybetmesine neden olmaktadır. Vitamin ve mineral değerinden bir şey kaybetmeden tüketiciye her zaman taze sebze sunabilmek için bazı özel yapılarda uygun çevre koşullarının sağlanmasına gereksinim vardır. Sebze ve çiçeklerin yetişme, gelişme ve büyümeleri için çevre koşullarının uygun olmadığı mevsimlerde taze sebze ve çiçek yetiştiriciliği ancak uygun koşulların sağlandığı seralarda mümkün olur. Seralarda bitkilerin ekonomik olarak yetiştirilmesi ve verim verebilmesi için uygun ısı, ışık, nem ve hava gibi etmenler sağlanabilmelidir.
Sera; iklime bağlı kalmadan bütün yıl boyunca ekonomik olarak sebzeciliğin ve çiçekçiliğin yapılabildiği tesisler olarak tanımlanabilir.
Seranın yanında bitki yetiştirilebilmesi için çevre koşullarının olumsuz etkilerini kısmen ortadan kaldıran plastik malçlar, yüzeysel örtüler, yastıklar, yüksek ve alçak tünellerden de yararlanılabilir.
Sera yetiştiriciliğinde pazara sürekli ve uzun dönem ürün çıkarma, aynı yerden yılda birkaç ürün almak, birim alandan daha fazla ürün almak, iklim koşullarının olumsuz etkilerinden korunma, Turfanda ürün yetiştirerek yüksek fiyattan satmak suretiyle yüksek gelir elde etme, vitamin ve mineral değerinden bir kayıp olmaksızın tüketime taze sebze sunma gibi önemli yararlar sağlanabilir.
Dünyada olduğu gibi ülkemizde de seracılık önemli gelişmeler göstermiştir. Ege ve Akdeniz kıyı şeridinde seracılık ileri düzeyde gelişmiştir. Kuzeyde Yalova ilinde, Batıda İzmir ve Muğla çevresinde, Güneyde ise Antalya, Mersin ve Hatay ili Samandağ İlçesinde yoğunlaşma göstermiştir.1990 yılı verilerine göre 85331 dekar sera sahasının dağılımı:
Antalya 51194 da 60
Mersin 19939 da 23
Muğla 9642 da 11
İzmir 2120 da 3
Yalova 782 da 1
Diğer iller 1654 da 2
Seralarda Etkili Çevre Koşulları
1-Işık: Yeşil bitkilerin klorofilleri yardımıyla su ve havanın CO2 sini birleştirerek özümleme yapabilmeleri için temel etmendir. Sera içerisindeki ışığın seranın her tarafına eşit olarak dağılımı ile sera içindeki bitkilerin dengeli bir şekilde büyüme ve gelişmeleri sağlanmış olur. Sera yönünün doğu-batı istikametinde, sera içerisindeki bitki sıralarının kuzey-güney doğrultusunda düzenlenmesi ile ışıktan dengeli bir şekilde yararlanılması gerekir. Bitkilerin günlük ışıklandırma ve karartma sürelerini ayarlayarak bitki gelişme işlemleri kontrol altına alınır.
2-Sıcaklık: Bitkiler normal gelişmelerini tamamlayabilmeleri için en uygun sıcaklık derecesinde belirli bir süre geçirmeleri gerekir, bitkiler içi en uyu sıcaklık havanın nem oranı ve ışıklandırma gibi etmenlerle yakından ilgilidir.
5 C derece altında üşür , - 2 C derece de donar
Optimum gündüz 21-27 C derece, gece 15-18 C derece
10 C derece altı ve 35 C derece üstü sıcaklıklar meyve tutumu, büyüme ve verimi olumsuz yönde etkiler.
Toprak sıcaklığı kök gelişimi açısından önem taşır,12 C derece altındaki toprak sıcaklığında kılcal kök sisteminin gelişimi olumsuz yönde etkilenir.
3-Nem: Sera toprağının bitkilerin su ihtiyaçlarına göre sulanması gerekir, bitkilerin özümleme yapabilmesi topraktan aldıkları su ile olur. Sulama nedeniyle nemli olan toprağın nem basıncı sera havasının nem basıncından daha yüksek olduğundan toprak suyu buharlaşarak sera havasına yayılır, böylece sera havasının nem oranının yükselmesi bir noktaya kadar bitki gelişmesine olumlu etki eder.
Bitkilerin topraktan aldığı suyun bir kısmı özümlemede ve bir kısmı da terleme ile tüketilir. Terleme ile sera havasına karışan su sera içindeki nemin yükselmesine neden olur.
Seradaki havanın nem oranının en uygun sınırları yetiştirilen bitki türüne, seranın sıcaklığına, ışıklandırma yoğunluğuna ve özümleme hızına bağlı olarak değişir. Oransal nemin düşük olması bitki büyümesi ve gelişmesini geriletir, yüksek olması ise yoğunlaşan nemin bitkiler üzerine damlaması bitkilerin hastalanmasına neden olur. Ayrıca yüksek hava nemi mantari hastalıkların hızla çoğalması için uygun ortam oluşturur. Oransal nem optimum p- 90 arasıdır. 40 ın altına düşmesi istenmez.
4-Hava ve Karbondioksit: Oksijen bitkilerin solunumu için karbondioksitle birlikte özümleme yapmaları için gereklidir. Bitkiler geceleri oksijen alıp karbondioksit verirler, gündüzleri özümleme ile karbondioksit alıp oksijen verirler. Seranın havalandırılmaması durumunda sera içinde gece karbondioksit artar ve gündüz azalır.
Normal olarak havanın atmosferinde bulunan 03-0,04 oranındaki karbondioksit bitkilerin özümlemesi için yeterlidir. Sera havasının karbondioksit derişimi yapay yollardan yükseltilirse özümlemenin hızı artar. Karbondioksit gübrelemesi sera içinde organik gübre kullanmakla olur, organik gübrenin sera toprağında parçalanması ile karbondioksit ortaya çıkar. Sera içinde gece bitkilerin solunumu ile sabahları karbondioksit derişimi yükselmiş olur, sabahları güneş ışıkları ile birlikte bitkilerde başlayan özümleme sonucunda sera içindeki karbondioksit derişiminin azalması özümlemenin de yavaşlamasına neden olur, bu durumda sera havalandırılmalıdır ya da karbondioksit gübrelemesi yapılmalıdır. Karbondioksit özümlemesinde ışık ve sıcaklık etkili olduğu için bulutlu günlerde karbondioksit gübrelemesinden istenilen sonuç elde edilemez.
5-Ekonomik ve diğer etmenler: Diğer çalışmalarda olduğu gibi tarımsal çalışmalarda da kar getirmeyen ve fazla karlı olmayan alanlara yatırım yapılmaz. Bu nedenle sera yerinin seçiminde karlı olması en önemli etmen olarak ortaya çıkar. Bu etmenler Enerji, Ulaşım, Pazar, işçilik, su, gübre, kredi, rüzgar, yağış, toprak ve endüstri bölgeleri önemli etmenlerdir.
