Üzümsü meyveler içerisinde en önemli yeri tutan çilek dünyanın bir çok yerinde yetiştirilmektedir. Çok yıllık, otsu, her dem yeşil bir bitki olan çilek lezzetli, vitamin ve mineral madde kapsamı ile dünyada milyonlarca kişinin diyetine girmiştir.
Çilek üretimi üzümsü meyveler içerisinde en önemli yeri tutmaktadır. İlkbaharda hiçbir meyvenin bulunmadığı bir zamanda olgunlaşması nedeni ile tüketici tarafından aranılan bir meyvedir. Bu nedenle diğer meyveler pazara gelinceye kadar yüksek fiyatlı alıcı bulmaktadır.
Çilek ülkemizde yakın bir geçmişe kadar sadece İstanbul, Bursa ve Karadeniz Ereğlisi yörelerinde yetiştirilirken günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak Türkiye’deki çilek üretiminin büyük bir kısmını Marmara, Ege ve Akdeniz bölgeleri üretimi oluşturmaktadır.
İklim Ve Toprak İstekleri
Çileğin büyümesine etki eden faktörlerin başında iklim, mevki ve toprak gelmektedir. Bu faktörler çilek yetiştiriciliğinin yapılabilme sınırlarını belirlediği gibi değişik enlemlerde hangi yüksekliklere kadar çilek yetiştirilebileceğini tayin etmektedir.
İklim İstekleri
Çilek -10 C’ye kadar özel bir önlem almadan yetişebilmektedir. İlkbahar geç donları, Akdeniz bölgesi ve benzeri yerlerde etkili olmaktadır. Çilekte çiçeklenme uzun bir döneme dağıldığı için don ürününü tümüne zarar veremez. Bu nedenle çilek, yetiştiricilik riski en az olan meyve türlerinden biridir. Çiçeklenme zamanı oransal nemin fazla olduğu ve yağışlı geçen bölgelerde hastalık sorunu artar. Özellikle meyvelerde çürüklük yapan bodrytis hastalığı büyük zararlanmalara neden olmaktadır.
Toprak İstekleri
Çilekler saçak köklü bitkiler olup genel olarak derin, verimli, nem tutma kapasitesi yüksek, iyi drane edilmiş, kumlu-tınlı, milli ve süzek topraklarda daha iyi yetişmektedir. Kireç miktarı fazla olan topraklar çilek yetiştiriciliği için uygun değildir. Toprak seçiminde hastalık ve nematot yönünden de temiz olmasına özen gösterilmesi gerekir. Çilek kültürü yapılan toprakların humusça zengin olması istenir. Çilek en iyi olarak hafif asit karakterli topraklarda yetişir. Optimum pH 5,7-6 arasındadır.
Çeşit seçimi
Diğer bütün meyve türlerinde olduğu gibi çilek yetiştiriciliğinde de bölge, iklim şartları ve üretim amacına ( sofralık veya sanayilik) uygun çeşitlerin seçimi oldukça önemlidir. Çeşit seçerken ;
• Çeşit bulunduğu bölgeye uygun,
• Verimli ve hastalıklara dayanıklı,
• Pazarın aradığı bir çeşit,
• Yola ve taşımaya dayanıklı,
• Bitkisi kuvvetli gelişen ve kloroza dayanıklı olmalıdır.
Dikim Toprak Hazırlığı
Çilek dikilecek toprak kumsal ise 4-6 ton, normal topraklarda 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi, toprak tahlilinden sonra ve dikiminden önce 30-35 kg/da azot, fosfor ve potas içeren kompoze gübre verilmelidir. Gübrelemeden sonra, toprak işlenerek gübrenin toprağa karışması sağlanmalıdır.
Malçlama
Çilek üretim alanının plastik, saman, kuru oy v.s. ile örtülmesine “malçlama” denir. Malçlama ile;
• Ot kontrolü,
• Sulama aralığının uzatılması,
• Meyvelerin temiz kalması,
• Meyvelerde daha az meyve çürüklüğü (Botrytis) görülür.
Dikim Zamanları
Yaz Dikimi
Yaz dikiminde Frigo fideler kullanılmaktadır. Dikim yapılan frigo fideler 15-20 gün süresince günde 3-4 defa yağmurlama sulama ile sulanmalıdır. Aksi halde yılın en sıcak günleri olmasından dolayı fidelerin tutma şansı azalmaktadır. Bu dikim sisteminde dekara 6.000-7.000 adet kullanılmaktadır. Yetiştirme bölgesi ve bakım şartlarına bağlı olarak bu dikim sisteminde bir dekarlık alandan 5-7 ton ürün alınabilmektedir.
Gübreleme
Çilek üretiminde gübrelemenin önemi büyüktür. Birim alandan fazla ürün alındığı için topraktan çok miktarda besin kaldırır. Bol ve kaliteli ürün almak için çiftlik gübresi ve buna ilave olarak kimyasal gübrelerin verilmesi gerekir. Toprak analizi yapıldıktan sonra gereken miktarda gübreleme yapılmalıdır. Modern çilek yetiştiriciliğinde kimyasal gübre olarak dekara 8-10 kg fosforlu gübre, 20-30 kg potasyumlu gübre ve 4-5 kg magnezyumlu gübre veya 40-50 kg kompoze gübre verilir. Dikimden sonra vejetasyon dönemi sırasında her ay 15-20 kg amonyum sülfat veya amonyum nitrat verilmelidir.
Bugün ki birim fiyatlar ile bir dekar çilek bahçesinden ( malçlı- damlamalı-frigo fide) asgari yıllık 8000-9000 YTL net kazanç elde edilebilmektedir.
Akçaabat ta Çilek Yetiştiriciliği
İlçemizde çilek yetiştiriciliğinin tarihi eski olmasına rağmen frigo fide malçlı üretim yapılmıyordu. Dekara verimi çok yüksek olan frigo sistem malçlı yetiştiricilik 2001 yılından itibaren başlamış olup yıllar itibarı ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı kaynaklı olarak tesis edilen bahçeler;
2005 yılı 7 dekar
2004 yılı 5 dekar
2002 yılı 5 dekar
2001 yılı 5 dekar dır.
