Toprakhazırlığı.
Bahçe kurulacak arazi uzun süre işlenmemiş ise sürüm öncesi toprak patlatılmalı ve ardından derin sürülerek ve yaz mevsimi sonuna kadar toprağın havalanmasını ve güneşlenmesini sağlamak için beklenmelidir. Eğer daha önce yetiştiricilik yapılan bir alanda dikim yapılacak ise bahçe yapılacak yerin toprağı ilkbahar, yaz aylarında derin bir şekilde sürülmelidir. Çıkan eski kökler temizlenmelidir. Sonbaharda kesekleri kırmak dağıtmak, araziyi tesviye etmek için tırmık veya diskaro çekilerek arazi dikime hazır hale getirilir. Elma fidanı dikilmeden önce mutlaka toprak analizleri yardımı ile bahçe kurulacak alanın toprak özelliği ve içeriği belirlenmeli,yapılacak uygulamalar analiz sonrası ortaya çıkan değerler ışığında yapılmalıdır. Gerek olduğu takdirde dikim öncesi dekara 3-4 ton yanmış ahır gübresi, dekara 25-50 kg TSP (Triple Süper Fosfat) veya DAP (Diamonyum Fosfat), dekara 20-40 kg Potasyum Sülfat gübreleri uygulanabilir. Uygulama sırasında gübreler pulluk yardımıyla derin sürüm yapılarak toprağın 20-25 cm derinliğine ulaştırılmalıdır. Damlama veya mini spring sistemi kurulacak ise azot, fosfor ve potaslı gübreler sulama ile birlikte bir program dahilinde verilir.
Dikim yerlerinin belirlenmesi ve işaretlenmesi.
Fidan dikimi yapılmadan önce dikim noktaları kazıklarla işaretlenir, bu amaçla uzun bir ipin arazinin üst başına gerilmesi ile dikim sıraları, sağ yada sol başına gerilmesi ile de ilk sıranın fidan yerleri belirlenir. Bu aşamadan sonra her sıraya gerilen ip doğrultusu boyunca fidan aralıklarına eşit boyda bir demir profil yada şerit metre yardımı ile sıra üzeri fidan yerleri tek tek ve kontrollü olarak belirlenir ve kamışlarla işaretlenir.
Tavsiye edilen bodur ve yarı bodur elma dikim aralıkları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
ANAÇ ÇEŞİT ADI SIRA ARASI SIRA ÜZERİ
M9 Red chief 3.00 0.75-1.00
M9 Diğer çeşitler 3.00-3.50 1.00-1.50
M106 Red chief-Breaburn 3.50-4.00 1.50-2.00
M106 Royal Gala 4.00-4.50 2.50-3.00
Dikim sıklığı arttıkça dekara dikilen fidan sayısı artmakta, dolayısıyla ilk yıllarda dekardan alınan meyve miktarı da artmaktadır. Güneş ışığından iyi yararlanmak amacı ile dikim sıraları kuzey-güney istikametinde olmalıdır. Tozlayıcı çeşit sırası 30 m yi geçmemelidir. Bu amaç ile her 5-6 sırada bir dölleyici sırası dikilmelidir.
Fidan dikilecek çukur, burgu yada elle kök uzunluğunun yaklaşık iki katı çapında ve 30-40 cm derinliğinde olacak şekilde hazırlanır.
Drenajı bozuk olan topraklara drenaj kanalları açılmadan dikim yapılmamalıdır.
Fidan dikimi.
Basit bir işlem olan fidan dikimi doğru yapılmadığında ağaçlar gelişemezler veya ölürler. Dikim yapılırken dikilecek fidanlar uzun süre açıkta bırakılmamalı köklerin kurumasına izin verilmemelidir. Fidanlar nemli olarak korunmalıdır.
Fidan dikimi genel olarak sonbaharda yaprak dökümü ile ilkbaharda ağaçlara su yürümesine kadar geçen zamanda yapılır. En uygun dönem kışı ılık geçen yerlerde sonbaharda, kışı sert geçen yerlerde ilkbaharda dikmektir. Fidanlar iklim ve toprak şartlarının müsait olduğu durumlarda ağaca su yürümeden önce dikilmelidir. Kışı çok sert olmayan kurak yerlerde sonbahar dikimleri daha iyi sonuç verir.
Dikimi yapılacak olan fidanların köklerindeki yaralı ve kırık kısımları makas ile temizlenir. Fidan dikilirken aşı noktası toprak seviyesinden 20 cm yüksekte olmalı.
Bodur ağaçlarda direk dikimi.
Modern meyve yetiştiriciliğinde bodur anaçlar (M9, M26) kullanıldığında, ağaçların yıkılmasını önlemek, dalları eğmek ve meyve yükünü taşımak amacıyla her ağaca bir direk veya telli terbiye sistemi gereklidir. Direk dikim işlemi fidan dikiminden önce yapılır ise çok iyi olur.
Sulama ve gübreleme uygulamaları.
Sulama mutlaka gerekli olan bir uygulamadır. Sulama uygulamasının önemi kadar bir sulamada verilmesi gerekli olan su miktarının ve sulama zamanının iyi belirlenmesi gerekir. Meyve yetiştiriciliğinde kontrollü su uygulaması meyve verim ve kalitesine büyük ölçüde etki eder. Kontrollü su uygulamaları modern sulama yöntemleri ile mümkündür.Bitkinin kök bölgesi tamamen ıslatılmalı ve bitkinin su ihtiyacı tamamen karşılanmalıdır.
Aşırı su sürekli sürgün gelişimini arttırır ve meyve oluşumunu engeller. Ayrıca kloroz (Demir eksikliği) gözlenir.
Gübreleme programı yapılırken mutlaka toprak tahlili sonuçları göz önüne alınmalıdır. Bu tahlil sonuçlarına göre gübreleme çalışmalarına başlanmalıdır.
İklim istekleri.
Elma ılıman özellikle soğuk ılıman iklim meyvesidir. Genellikle dünyanın her yerinde yetişmektedir. Elma ağacı düşük sıcaklıkların olduğu sert kışlara dayanıklıdır. Gövde kısımları -35 oC ile -40 oC ye kadar dayanabilir. Kış dinlenmesine fazla ihtiyaç duyar ve yüksek yaz sıcağından da fazla hoşlanmaz. 40 oC nin üzerindeki sıcaklıklarda elma zarar görür.
Sonuç.
İlçemizin ikliminin mikroklima özelliği göstermesi nedeniyle sahil köylerimizin tamamında, orta kuşak köylerimizin alt kısımlarında ve bakısı güney olan arazilerde sorunsuz olarak yetiştirilebileceği düşünülmektedir.Dekara 190 adet fidan dikilebilmektedir. Ağaç sayısının fazla, verimin ve Pazar değerinin yüksek olması verime erken girmesi dolayısı ile dekara getirisi yüksektir.Tam verim çağı olan onuncu yaşında ağaç başına verim 48 kg olup, 10 yıllık ağaç başına ortalama verim 31 kg seviyelerindedir Bir dekardan klasik elma yetiştiriciliğinde 10 yıllık toplam ürün miktarı 8600 kg iken Bodur elma yetiştiriciliğinde 38800 kg dır.
Bugün ki birim fiyatlarla bir dekar bodur elma bahçesinden yıllık 8 835 YTL net kazanç elde edilmektedir.
Akçaabat Bodur Elma Yetiştiriciliği
İlçemizde bodur elma yetiştiriciliğine 2005 yılında İl özel İdare Müdürlüğünce temin edilen Granny Simth ve Red chief fidanlarla 1,5 dekar deneme bahçesi tesis edilmiştir.
